Laissarem degun, una canta de libertat de Roland Pecout

par Joan-Guilhem Roqueta,

Roland Pecout, qu’escriu en occitan e en francés, es nascut en Provença. Dins las annadas 70, sos passes lo menon a Rodés ont ensenha un an l’espanhòl, puèi davala a Milhau per far obrièr agricòl dins la val de Dorbias. Es lo temps que comença la lucha del Larzac contra lo camp militar. El que ven de mai 68 (son reculh de poèmas Avem decidit d’aver rason es emblematic d’aqueles temps de fuòc) s’engatja amb Lucha Occitana a costat dels 103 païsans. Lo poèma Cardabèla marca fortament aquela pontannada :

Soi enrasigada dins lo Causse
E agachi lo solelh
L’aura me penchena
Sens me copar
Ai lo còr ofert
Mai me sabe defendre
Amb mos braces d’espinas
Soi la ròsa de la devèsa
Mai fòrta que las pèiras
Fòl qual creiriá
Que pòt desrabar
Lo pòble de las cardabèlas.
Tèrra del Larzac
Dubèrta als quatre vents
De la revòlta
Coma las alas d’un molin…

Pecout es barrullaire  Coma fòrça joves occidentals d’aquelas annadas, s’en va cap al Levant. Tres viatges, un en 70 au Kurdistan, un en 74 en Afganistan d’avans los Russes e los Talibans, e un en 77 dins lo Ladakh, part indiana dau Tibet. Ne fa los dos libres de Portulan, entre diari de rota e quista d’Orient e de desèrt. Pus tard viatja dins las doas Americas, a cò dels Touaregs dau Mali, e dins quasi totes los païses d’Euròpa.

Per viure, escriu coma jornalista dins de revistas. Escriu tanben de libres en francés : sus lo cantaire Marti (1974), sus La Musique folk des peuples de France (1978), sus Les mangeurs de momies (1981) e sus Van Gogh en Provence (1994).

Sus la cubèrta dau darrièr reculh de poèmas que ven de sortir, lo pintre Ben a calligrafiat : Laissarem degun. Pecout parla dau títol : « I a una idèia de : laissarem degun tombar, primièra causa. Segonda causa, i a una idèia de batèsta e un reire-païs, un background qu’es ligat a l’imatge dei films de guèrra americans onte, quand i a de commandòs que van recuperar sei camaradas darrièr lei linhas enemigas, dison : laissarem degun ai mans de l’enemic. E tanben laissarem degun, laissarem pas los predators dau mondialisme nos chucar lo sang… Donc i a un costat de batèsta e un costat de frairetat, o de sentit collectiu. »

Dins Laissarem degun, Van Gogh es un d’aqueles barrullaires (e tanben Rimbaud, o Corto Maltese, o St Ròch de Montpelhièr) que ne sembla far lo rescòntre sus la rota, dins una autra vida o una vida autra, dins una frairetat de passants. “Quau liure se vòl, passa e passa” disiá Hafez lo persan dau segle XIV. E Laissarem degun es una canta de libertat.

Un dezenat de grops de Provença e de Lengadòc cantan o acompanhan de sas musicas de poèmas sus un CD : « Aquò mancava, aquel escambi  entre lei gents. Per de que i a agut un grand moment de l’occitanisme e dau moviment sociau dins las annadas 70-80, puèi cadun èra dins son canton, e i fasiá de causas, e lo simple fach de lançar la crida : “Es que volètz participar a un projecte collectiu de mesa en musica de tèxtes ?”, tot-d’una, lei grops contactats diguèron de òc. Tornar crosar e mesclar de genres diferents, dins una amira  de plaser e tanben d’alargament sociau, belèu qu’aquò es necite dins lo moment que siam, e mai es una demanda vitala ! E lei colegas de l’Ostau dau Païs Marsilhès an fach de lònga levar la pasta. Vaquí. »

Aquí un poèma dau reculh :

Companhs de carrièra.

Totei lei companhs dei carrieras
E dei barris de la ciutat
Laissan de-lòng de l’areniera
Dau temps, de pòusa d’amistat.
Èran de caras desparieras
Cadun de son biais a pastat
La vida freula e titaniera.
Rajavan dins la fluiditat.
Per l’esposcada dei Termieras
De l’androna au cèu d’a-mitat,
S’eriam muts èra per maniera.
L’aura, au mond nos a emportats.
Ara dins vòstra tirassiera
Senti un solèu qu’a mon costat
Ponh la costèla aventuriera
La memòria m’a assabentat.
Floteja una posca leugiera
Coma de nèbla qu’a montat
L’endaura la lutz estrangiera
D’un viatge qu’es pas arrestat.
La vei quau m’una set promiera
Beu ai sòrgas de libertat.
L’aiga umila nos siágue fièra
Coma un asuèlh qu’òm a tastat.

Compagnons de rue.

Tous les compagnons des quartiers
Et des rues de ma ville, ont laissé
Sur les rives érodées du temps,
De la poussière d’amitié.
Leurs visages étaient différents
Chacun à sa guise a tracé
La vie fragile du soleil.
Ils se mouvaient dans la fluidité
Dans le dépassement des limites,
Des rues jusqu’à la moitié du ciel,
On avait le silence pour rite.
Le vent nous a emportés dans le monde.
Maintenant dans votre sillage
Un point de feu à mon côté
Aiguillonne les aventures
La mémoire m’a affranchi.
Il flotte un vent léger de sable
Qui s’élève comme un brouillard,
Doré par la lumière étrangère
D’un voyage qui n’est pas arrêté.
Le voit qui, d’une soif profonde
Boit aux Sorgues de Liberté.
Que les eaux humbles nous soient de hautes eaux
Comme un horizon qu’on a goûté.

Laissarem degun
Roland Pécout
Livre + CD
22 € + 3 € de port
Ostau dau Païs Marselhès,
5 rue des Trois Mages 13001 Marseille.
Tél : 04 91 42 41 14
www.ostau.org