Robèrt Lafont, une cara bela, occitana e europenca, del segle XXen

Robert Lafont

 

Nascut a Nimes lo 16 de març de 1923, Robèrt Lafont defuntèt a Florença (Toscana) lo 24 junh de 2009.

A Ventabren, lo Dimenge 23 de setembre de 2007, èra estat tardièrament recompensat per lo "Grand prix littéraire de Provence". Sa santat li permetèt pas de venir, mas mandèt, segon la tradicion d'aquel prèmi, un "laus de Provença" ont contèt, dins son parlar provençal, un pauc de sa joventut :
« Enfant, demòre sus una còla ( a Nimes n’avèm sèt coma Roma). Quand duerbe la pòrta sus la carriera, vese a ponent sus la vesina la vièlha Torre dicha Manha que sa blancor de pèiras romanas lo Levant la pinta de ròse e d’aur palle. De l’autra man, Ventor blanqueja encara a cimèu e leis Aupilhas dessenhan sei crèstas en cendre de rèirelutz. »

Aquelas linhas me semblan una pichona illustracion de las qualitats d'escrivan de Robèrt Lafont dins « la lenga de son grand, tota mistralenca pasmens, que subran grelhèt a la pluma dau poeta qu’[èra] a devenir ».

Mas la vida d'aquel grand davancièr se resumís pas a sa bèla dimension literària (mai de 40 títols publicats, en francés o en òc): poësia, coma Dire qu'es qualificat de "peira blanca de la poësia occitana contemporanèa"  - roman (amb en particular La Fèsta que se pòt considerar coma una òbra majora europèa) - teatre (per exemple La révolte des "cascavèus" (1977) o La croisade (1982), creadas dins una mesa en scèna d'Andrieu Neyton ).

La dimension professionala de sa vida, ensenhaire e cercaire dusca a la fin, li fa menar d'obràs internacionalament reconegudas de recerca e de critica en (sociò)lingüistica (16 titols publicats) e en literatura (20 titols).

Es mai que mai una vida confla d'engatjaments, que s'exprimisson tanben per d'ensages istorics e politics (22 titols publicats, en francés, coma la Révolucion Régionaliste en 1967 e Nous, peuple européen en 1991). A la jonccion del literari, del professional e de l'engatjament, caldriá parlar de l'animator e redactor de revistas, coma Viure, Amiras o La Revista Occitana, sus aquel ròtle e aquelas publicacions periodicas, es a perseguir un trabalh de recerca especifica qu'a ja abordat la dimension pedagogica, la quala engloba son engenh d'ensenhaire e de formator dins los corses e los estagis que n'avem un fum de testimoniatges.

Per l'accion, lo trapam dins la Resisténcia en 1944, participa a la liberacion de Nimes. En 1945, contribuís a la fondacion de l'Institut d’Estudis Occitans que n'es un actor major dusca a 1980. En 1962, es a l'iniciativa del Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion (amb una jonccion de l'accion culturala e sociala simbolisada per sa preséncia a costat dels "carbonièrs de la Sala" que prefigura aquela amb los de Ladrecht). En 1971, contribuís a la creacion de Lucha Occitana. En 1974, presenta sa candidatura, recusada pel Conselh Constitucional, a l'eleccion presidenciala; la mobilizacion fa nàisser lo movement "Volem viure al país" que se perlonga en particular pel "Partit Occitan" que n'es membre a la fin de sa vida, puslèu electron liure pauc escotat... Robèrt Lafont jòga un ròtle clau dins l'excepcional movement social de la debuta de 1976 en Lengadòc Rosselhon amb una conjonccion de forças popularas amassant Comitat Regional d'Accion Viticòla, CGT, CFDT, FEN e CID-UNATI, perlongat en 1978 per l'entamenon d'estats generals del pòble per Viure, Trabalhar e Decidir al País... Amb Emmanuel Maffre Baugé e Jean-Pierre Chabrol, pren lo cap del manifèst "mon país escorjat" que capita, gràcias al relai del PCF e de la CGT, un autre temps brèu mas fòrt de mobilisacion sociala e politica. Lo tornam trapar un pauc mai tard a trabalhar amb los Obradors Occitans, puèi a l'iniciativa du Club Mutacions puèi encara del Fòrum de l'Innovacion Sociala e Politica. Cal mencionar la realizacion de l'Eurocongrès Occitanò Catalan de 2000 (" inventem ensems l'intrada dins un nòu millenari"); n'es l'animator obstinat costat occitan, confrontat a una manca de mejans e de mobilizacion alavetz que los catalans implicats ne fan un projècte mai materialista. La necessitat d'una melhora articulacion de la soscadissa e de l'accion a l'esgard de la crisi mondiala, que ja analisava, li fa redigir lo manifèst Gardarem la Tèrra proclamat a l'acamp gigant del Larzac (agost de 2003). De son "país" vertadièr, es a dire, pas sonque al sens geografic, lo mai pròche, aquel que cadun-a se causís, e ont cal bastir los cambiaments necessaris, sufís pas de s'articular amb Occitània e Catalonha, o quitament Euròpa: los enjòcs son a la dimension de la Tèrra tota e cal visar, contra los egoïsmes dels Estats Nacions, una governança democratica federala mondiala.

Pels dissabte 26 e dimenge 27 de setembre de 2009 a Nimes, a l'iniciativa de son comitat dau país nimesenc, es lo movement Gardarem la Tèrra qu'organiza, preparat del temps qu’èra encara en vida, un collòqui titolat "Robèrt Lafont, la nauta consciéncia d'una istòria". Se legís sus la presentacion "Robèrt Lafont, escrivan, lingüiste o istorian, nos balha una infinitat de claus, dins una intelligéncia del mond e de se que dobrís d'orizonts nòus a l'accion collectiva". Es per aquò que mai d'un trentenat de personas sollicitadas per lors coneissenças sus e/o lor experiéncia dins son òbra sociò-politica, qu'an d'originas e d'agaches divèrses, avián acceptat de portar benevòlament lor contribucion al collòqui (dintrada libra e gratuita, mas sostens financièrs planvenguts) sens saber que seriá una oportunitat bèla de gardar viva la memòria d'aquel creator de patrimòni immaterial viu, que nos daissa en occitan e en francés l'imperatiu qu'acaba lo manifèst proclamat sul Larzac fa sièis ans : «Vive le Peuple de la Terre ! Visca lo Pòble de la Tèrra !»

Joan-Loís Escafit

gardaremlaterra@yahoo.fr
http://gardaremlaterra.free.fr