La nèu

Me pòdi pas empachar de sorire cada ivèrn en ausissent ràdios e televisions nos alarmar tan lèu que qualques borrilhs de nèu venon blanquir las rotas e las autorotas de qualque canton de França. Pauc se'n manca que lo país siá paralisat per dos o tres centimètres de nèu : carreg escolar defendut, traïns arrestats, camions immobilizats, automobilistas en perdicion recaptats dins de gimnases que se planhon en dirècte davant las cameràs del jornal de vint oras d'aquel temps marrit en se demandant de qué diable foton los poders publics per remediar a la situacion e empachar la nèu de tombar en ivèrn ; causa venguda insuportabla en aquel sègle XXIen, levat, o auretz plan comprés, dins las estacions d'esquí ont los franceses ne vòlon fòrça nèu, e mai tota l'annada s'aquò se podiá far !

Tot aquò per dire que ne sèm venguts a nos estonar e a repotegar après aqueles malaüroses centimètres de nèu que pervenon encara a tombar dos o tres còps l'an sus las planas, ni pel rescalfament climatic que nos amenaça un pauc mai cada an. Soi pas sol a sorire davant aqueles images, amb ieu totes los montanhards acostumats a viure amb las constrenchas ligadas a la nèu, totes los qu'an coneguts los ivèrns de las annadas abans 1980, los dels nauts platèus d'Aubrac e dels puèges de Leveson o dels Monts de Lacauna, sens parlar dels pòbles dels païses nordics que coma ieu agachan e escotan amb un sorire trufarèl totes aqueles testimònis de personas indignadas que l'ivèrn gause encara, al jorn de uèi, nos porgir còp o autre… un temps d'ivèrn !

Ieu me soveni dels racontes dels meus ancians quand nos explicavan consí montavan de còlas1 per anar copar la nèu sus la rota de Lacauna ; amb una pala cadun, derisòri aplech comparat als mejans modèrns. Mas avián pas la canha e, cavilhat al còrs, l'amor del trabalh plan fach. Per res al mond aurián pas volgut que foguèsse lo dich que se l'autobús de Lacauna aviá pas pogut passar, eles n'èran en causa. Nos contavan tanben lo rambalh per anar far beure las vacas a la font, que caliá que faguèsson un passatge entre doas parets de nèu dins lo camin ont las brancas de las avelanièiras cargadas de gibre e de nèu formavan coma un tunèl al dessús de l'esquina de las bèstias. Los ostals èran pas subrecalfats coma uèi e tanplan quand se desrevelhavan de matin l'aiga aviá gelat dins lo farrat sus l'aguièira o lo vestit espandit la velha al ser dins la cosina èra enregdesit pel gèl. Me remembri los dessenhs subrebèls depausats pel gibre sus las vitras e que desvistàvem lo matin quand nos levàvem dins l'ostal glaçat. Tòrni véser los montets de lenha que carrejàvem a l'abric a la davalada per passar l'ivèrn. Tòrni pensar als païsans que dempuèi las bòrias las pus recuoladas montavan sus l'esquina los bidons de lach de feda fins a la rota granda ont lo carrejaire fasiá l'impossible cada jorn per los venir amassar. La fabricacion del Rocafòrt se chautava plan de la nèu suls camins ! Lo bidon de lach, magra mas tan preciosa sorga de revengut per las familhas…

Pus prèp de nosautres, me soveni tanben que lo còpa-nèu quitava pas de passar, de nuèch coma de jorn, per téner dobèrta la rota granda quand la cisampa formava de conhièiras nautas coma los ostals : las restriccions budgetàrias èran pas encara arribadas, ni mai las trenta-cinc oras...

Alavetz òc, me fan plan sorire uèi tot aquel mond que se veson perduts e que repotegan per un pauc de nèu sus la rota. E me disi qu'avèm vertadièirament cambiat d'epòca. E tanben de ritme de vida. Autres tempses, autras costumas…
Gèli Combas